مقدمه
تفسیر درست نتیجه آزمایش یکی از مهمترین اقداماتی است که بعد از آماده شدن آن باید انجام شود. نتیجه آزمایش معمولا حاوی اصطلاحات و اعداد تخصصی است که تنها افراد متخصص در این زمینه قادر به خواندن و تفسیر آن هستند. البته با یادگیری این اعداد و اصطلاحات خود فرد نیز میتواند نتیجه آزمایش خود را تفسیر کند و از نتیجه آن آگاه شود. در ادامه این مقاله میخواهیم شما را با دلایل اهمیت یادگیری تفسیر آزمایش و هم چنین خواندن و تفسیر نتایج آزمایشهای مختلف آشنا کنیم.
چرا یادگیری خواندن جواب آزمایش مهم است؟
یادگیری خواندن و تفسیر نتیجه آزمایش از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا نقش مهمی در درک وضعیت سلامت شما دارد. با یادگیری خواندن اعداد و اصطلاحات موجود در جواب آزمایش، ضمن درک بهتر وضعیت سلامتی خود، میتوانید سوالات دقیقتر و کاربردیتری از پزشک خود بپرسید. هم چنین یادگیری خواندن نتیجه آزمایش میتواند در تصمیمگیری آگاهانهتر در مورد درمانهای پیشنهادی و هم چنین تشخیص به موقع تغییرات مهم در وضعیت سلامتی موثر واقع شود.
جواب آزمایش چه چیزهایی را نشان میدهد؟
جواب آزمایش معمولا نشان دهنده وضعیت سلامتی فرد و هم چنین عملکرد بدن او میباشد. جواب آزمایش میتواند عملکرد درست یا نادرست اعضای مختلف بدن را نشان دهد. نتایج آزمایشها میتواند اطلاعاتی در مورد سطوح مواد شیمیایی مختلفی مانند قند خون، چربیها (کلسترول و تریگلیسیرید)، پروتئینها، هورمونها (مثل هورمونهای تیروئید و انسولین) و مواد معدنی (مثل سدیم، پتاسیم و کلسیم) ارائه کند که در تشخیص مشکلات متابولیک یا هورمونی مانند دیابت، بیماری تیروئید و اختلالات الکترولیتی موثر است. نتیجه آزمایش هم چنین میتواند نشان دهنده عفونتها و التهابها و مشکلات خونی باشد و در تشخیص بیماریهای خاص کمککننده باشد.
دستهبندی آزمایشها برای تفسیر نتایج
آزمایشات مختلفی در آزمایشگاهها به منظور بررسی و ارزیابی وضعیت سلامتی فرد و هم چنین تشخیص بیماریهای مختلف انجام میشود که در ادامه به بررسی و توضیح آنها میپردازیم.
خواندن و تفسیر آزمایش خون
آزمایش خون شامل ارزیابی آزمایشگاهی نمونه خون به منظور کسب اطلاعات دقیق در مورد سیستم ایمنی بدن، عملکرد اندامها، وجود التهاب و عفونت است. آزمایش خون شامل انواع مختلفی میشود که هر کدام با هدف تشخیص یک بیماری خاص انجام میشود.
نوع آزمایش خون | محدوده نرمال |
گلبولهای سفید | 4500–11000 |
گلبولهای قرمز | 4.7–6.1 |
هموگلوبین | 13.8–17.2 |
هماتوکریت | 40–52% |
خواندن و تفسیر آزمایش قند خون
آزمایش قند خون یکی از رایجترین انواع آزمایشات خون است که مقدار گلوکز موجود در خون را نشان میدهد. آزمایش قند خون ناشتا یا FBS، قند خون دو ساعت بعد از غذا یا 2 hPP و آزمایش HbA1c انواع آزمایش قند خون را تشکیل میدهند.
نوع آزمایش قند خون | نرمال | پرهدیابت | دیابت |
قند خون ناشتا | 70–99 mg/dL | 100–125 mg/dL | >126 mg/dL |
خواندن و تفسیر چربی خون
آزمایش چربی خون برای اندازهگیری سطح چربیها در خون و ارزیابی خطر بیماریهای قلبی، سکته و مشکلات عروقی انجام میشود. این آزمایش نشان دهنده کلسترول تام یا Total Cholesterol یا chol، کلسترول بد یا LDL، کلسترول خوب یا HDL وتری گلیسرید Triglycerides یا TG است.
نوع آزمایش چربی خون | نرمال | محدوده ریسکی | ریسک بالا |
کلسترل تام | <200 mg /dL | 200–239 mg/dL | >240 mg/dL |
خواندن و تفسیر آزمایش کبد
آزمایش کبد با هدف بررسی عملکرد کبد و سلامت آن انجام میشود. این آزمایش میتواند نشان دهنده افزایش ALT و AST، افزایش بیلیروبین، کاهش آلبومین و زمان پروترومبین باشد. هر کدام از این موارد میتواند نشان دهنده آسیب به کبد و مشکلات کبدی باشد.
نوع آزمایش کبد | نرمال | بالا |
آلانین آمینوترانسفراز | <40 U /L | >40 U/L |
آسپارتات آمینوترانسفراز | <40 U /L | >40 U/L |
خواندن و تفسیر آزمایش کلیه
آزمایش کلیه با هدف ارزیابی سلامت و کارایی کلیهها و با هدف اندازهگیری کراتینین، نیتروژن اوره خون و میزان فیلتراسیون گلومرولی انجام میشود. آزمایش کلیه در تشخیص بیماریهای کلیه مانند بیماری مزمن کلیه، آسیب حاد کلیه و نارسایی کلیه موثر است.
نوع آزمایش کلیه | مقدار نرمال |
آزمایش نیتروژن اوره یا BUN | بین ۷ تا ۲۰ (mg/dL) |
خواندن و تفسیر آزمایش تیروئید
آزمایش تیروئید با هدف برررسی عملکرد غذه تیروئید و پرکار یا کم کار بودن آن انجام میشود. این آزمایش به ارزیابی هورمون محرک تیروئید یا TSH، تیروکسین یا T4 و ترییدوتیرونین یا T3 میپردازد و نقش مهمی در تشخیص بیماریهای مرتبط با تیروئید دارد.
نوع آزمایش | محدوه نرمال |
آزمایش هورمون محرک تیروئید | ۰.۴ – ۴.۵ mlU/mL |
خواندن و تفسیر آزمایش تراکم استخوان
آزمایش تراکم استخوان با هدف اندازهگیری میزان چگالی مواد معدنی، بهخصوص کلسیم موجود در استخوانها انجام میشود. این آزمایش در ارزیابی سلامت استخوانها و تشخیص خطر پوکی استخوان یا کاهش تراکم استخوان موثر است. نتایج این آزمایش با استفاده از شاخصهای T-score و Z-score نشان داده میشوند.
نوع تست | نرمال |
آزمایش تراکم استخوان | صفر تا منهای یک |
خواندن و تفسیر آزمایش سطح ویتامینها و مواد معدنی
آزمایش ویتامینها و مواد معدنی شامل انجام آزمایش خون به منظور اندازهگیری سطح ویتامینها و مواد معدنی در بدن موجود در بدن است. این آزمایشات در تشخیص کمبودهای تغذیهای و اختلالات سوء جذب موثر هستند. با تفسیر نتایج این آزمایشات میتوان نیاز یا عدم نیاز بدن به مکملهای کمکی را تشخیص داد.
نوع تست | نرمال |
ویتامین D | 30–100 ng/mL |
ویتامین B12 | 200–900 pg/mL |
آهن | 60–170 μg/dL |
فریتین | 24–336 |
روی | 70–120 μg/dL |
خواندن و تفسیر آزمایشهای ادرار
آزمایش ادرار به منظور تشخیص برخی بیماریها و عفونتهای ادارای انجام میشود. این آزمایش در تشخیص بیماریهای همچون بیماریهای کلیوی، عفونت ادراری، سنگ کلیه، انسداد مجاری ادرار، بیماری کبدی و دیابت موثر است.
نوع تست | نرمال |
تست pH ادرار | بین ۵-۸ |
خواندن و تفسیر آزمایش مدفوع
آزمایش مدفوع معمولا برای ارزیابی سلامت دستگاه گوارش انجام میشود. این آزمایش در تشخیص بیماریهای همچون عفونتهای ویروسی، باکتریایی و انگلی، التهاب روده، وجود خون مخفی و چربی و حتی غربالگری سرطان روده مفید است.
آزمایش مدفوع | نرمال | غیرطبیعی |
نتیجه | Negative | Positive |
خواندن و تفسیر آزمایش هپاتیت
آزمایش هپاتیت یکی از انواع آزمایشهای خون است که برای تشخیص ویروسهای عامل التهاب کبد کاربرد دارد. این آزمایش نوع ویروس هپاتیت، مرحله بیماری و هم چنین میزان ایمنی بدن را نشان میدهد. هم چنین نشان دهنده تفاوت بین عفونت فعال، سابقه ابتلا یا ایمنی پس از واکسن میباشد.
تست هپاتیت A | آنتیبادیهای IgM ضد هپاتیت A | آنتیبادیهای IgG ضد هپاتیت A |
تفسیر نتیجه | نشانگر عفونت تازه هپاتیت A | نشان دهنده بیماری قبلی هپاتیت A یا واکسیناسیون موفقیتآمیز علیه هپاتیت A |
هپاتیت B | نتیبادیهای آنتی هپاتیت B (Anti-HBs) | آنتیبادیهای هپاتیت B سطح Hbs (Anti-HBc) | آنتیژن سطح هپاتیت B (HBsAg) |
تفسیر نتیجه | مصرف یا واکسیناسیون موفقیتآمیز علیه هپاتیت B | عفونت گذشته هپاتیت B | عفونت فعلی هپاتیت B |
هپاتیت C | (Anti-HCV) | آنتیبادیهای آنتی هپاتیت C سطح HCV (Anti-HCV IgM) |
نتیجه | فونت فعلی یا گذشته هپاتیت C | عفونت تازه هپاتیت C |
خواندن جواب آزمایش کلسیم
آزمایش کلسیم به منظور اندازهگیری میزان کلسیم موجود در خون انجام میشود. آزمایش کلسیم خون شامل دو آزمایش کلسیم کامل و کلسیم یونیزه میشود. این آزمایش به منظور بررسی سلامت استخوانها، متابولیسم، اعصاب و عضلات انجام میشود.
